Verantwoord gebruik antibiotica: denk ook aan probiotica

26 februari 2015

Momenteel is er veel aandacht voor verstandig gebruik van antibiotica, vanwege het groeiende probleem van antibioticaresistentie. In Nederland, alsook in Europa, wordt hard gewerkt om het gebruik van antibiotica bij mens en dier terug te dringen. Bij dat verstandig gebruik, hoort wat NPN betreft ook probiotica. Een probioticum kan bij antibiotica gebruik helpen voor de stoelgang. Ook zijn er voorbeelden waarbij probiotica helpt de gezondheid te bevorderen, waardoor antibiotica minder ingezet hoeft te worden.

Combineer met probiotica

In sommige gevallen is antibioticagebruik onvermijdelijk. Antibiotica doodt bacteriën in het lichaam, ook de goede. Dit zorgt voor een verarmde darmflora. Om dit te compenseren kan gebruik van een probioticum een goede aanvulling zijn. Probiotica zijn gunstige bacteriestammen die een goede darmflora bevorderen. Dit is belangrijk voor de spijsvertering en weerstand. Er zijn aanwijzingen dat probiotica gunstige effecten kunnen hebben op de stoelgang, die verstoord kan zijn bij een antibioticakuur. 

Verstandiger gebruik van antibiotica

Infecties met bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica nemen in een alarmerend tempo toe. Dit is een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid. Omdat gangbare antibiotica niet meer werken, moeten artsen steeds vaker uitwijken naar antibiotica die worden gezien als ‘laatste redmiddel’.

Soms worden antibiotica ten onrechte voorgeschreven, uit “voorzorg” of als “preventieve maatregel”. Op langere termijn verliezen ze daardoor juist hun doeltreffendheid. Volgens de Europese Commissie (EC) moeten er snelle tests komen om artsen te helpen beslissen wanneer ze wel en niet antibiotica moeten voorschrijven. En patiënten moeten accepteren dat ze soms geen antibiotica krijgen. Zo probeert de EC het gedrag van patiënten, artsen en apothekers te veranderen.

Alternatieven voor antibiotica

In de veehouderij probeert men het antibioticagebruik terug te dringen met werkzame alternatieven. Probiotica worden ingezet voor gezonde groei van biggen. Ook kan het de gezondheid van biggen verbeteren waardoor behandelingen met antibiotica minder nodig zijn. Binnen een Innovatieprestatiecontract (IPC) ‘Op weg naar antibioticavrije ketens’ wordt geëxperimenteerd met fytotherapeutische recepturen. Met plantaardige en probiotische middelen wordt geprobeerd het antibioticagebruik in de veehouderij te verminderen.

Ook bij mensen wordt gezocht naar alternatieven voor antibiotica die in de toekomst te gebruiken zijn. Zo is modern wetenschappelijk onderzoek gaande naar traditioneel gebruikte kruiden met antibiotische werking, zoals knoflook, rode zonnehoed (Echinacea purpurea) en Canadese geelwortel (Hydrastis canadensis).

—–
Bronnen: 

• Nieuwsbrief Gezondheid-EU 140 – Focus
• Voedingscentrum, Factsheet Antibioticaresistentie en voeding, Oktober 2014.
• Shim SB, Verstegen MW. Effects of feeding antibiotic-free creep feed supplemented with oligofructose, probiotics or synbiotics to suckling piglets increases the preweaning weight gain and composition of intestinal microbiota. Arch Anim Nutr. 2005 Dec;59(6):419-27.
• Asseldonk, A.G.M. van (2014). Op weg naar antibioticavrije ketens. Nederlands Tijdschrift voor Fytotherapie, 27 (4), 6-8
• Tode-Gottenbos, N. (2014). Nieuwe wetenschappelijke inzichten in traditioneel gebruikte antibiotische kruiden. Nederlands Tijdschrift voor Fytotherapie, 27 (3), 6-7